• Do poczytania

Syndrom gotującej się żaby – czy przyzwyczajamy się do zmian klimatycznych?

Współczesny świat stoi w obliczu jednego z najpoważniejszych wyzwań – zmian klimatycznych. Układ klimatyczny Ziemi, będący dynamicznym i skomplikowanym systemem, podlega nieustannym przekształceniom. Pomimo bogatych dowodów naukowych, które wskazują na postępujące zmiany, nadal istnieją głosy kwestionujące ich istnienie. Globalne ocieplenie i jego skutki stają się coraz bardziej widoczne, a obserwowane ekstremalne zjawiska pogodowe stanowią niezaprzeczalne wyzwanie. Czy jednak ludzkość, podobnie jak żaba w gotującej się wodzie, stopniowo przyzwyczaja się do tych zmian?

Na tle wielu innych procesów przyrodniczych poddanych analizie naukowej zmiany klimatyczne stanowią pewien fenomen. Ze względu na globalny zasięg dyskusja o przyczynach, skutkach i kierunku tych zmian weszła do kultury masowej. Na co dzień środki masowego przekazu bombardują nas informacjami na temat powodzi, huraganów czy coraz częstszych pożarów, które są wynikiem nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Nic więc dziwnego, że naukowcy postanowili przyjrzeć się tej medialnej stronie globalnych procesów klimatycznych. W tym celu przeprowadzili analizę ponad 2 miliardów postów w mediach społecznościowych, które pojawiły się w latach 2014-2016. Wyniki badań wskazują, iż ilość komentarzy na temat klimatu czy pogody wzrastała, gdy temperatury (lub związane z nimi zjawiska pogodowe) były nietypowe dla danej pory roku. Jeżeli jednak tego typu nietypowe odchylenia obserwowane były w następnych latach, ilość komentarzy spadała. Jednym z wniosków powyższej analizy jest przypuszczenie,  że opierając się jedynie na naszych zmysłach i zdolnościach poznawczych nie jesteśmy w stanie prawidłowo zdiagnozować przebiegu globalnych procesów klimatycznych czy nawet lokalnych zjawisk pogodowych.

Syndrom gotującej się żaby

Rozważania na ten temat stają się nieodzowne, gdyż zdolność do zrozumienia, przewidzenia i odpowiedniego reagowania na zmiany klimatyczne ma kluczowe znaczenie dla przyszłości naszej planety. W kontekście tego zagadnienia, pojęcie „syndromu gotującej się żaby” nabiera szczególnego znaczenia. Porównanie to pozwala zrozumieć, w jaki sposób stopniowe zmiany klimatyczne mogą wpłynąć na percepcję i reakcje społeczeństwa.

W tym przypadku, żaba reprezentuje nas jako społeczeństwo, a garnek z wodą symbolizuje środowisko naturalne. Stopniowe podgrzewanie wody to stopniowy wzrost temperatury i inne skutki zmian klimatycznych. Ponieważ zmiany te zachodzą stopniowo i nie zawsze są natychmiastowo dramatyczne, istnieje ryzyko, że ludzie mogą nie dostrzegać ich powagi lub nie zwracać wystarczającej uwagi na to, co się dzieje.

Sugeruje, że jeśli nie podejmiemy natychmiastowych i skutecznych działań w celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, oszczędzania energii i ochrony środowiska naturalnego, możemy skończyć w sytuacji, w której zmiany klimatyczne staną się nieodwracalne i wpłyną negatywnie na życie na Ziemi. Dlatego ważne jest, aby społeczeństwo, instytucje, rządy i przemysł podjęły natychmiastowe i zdecydowane działania w celu ograniczenia zmian klimatycznych, promowania zrównoważonej energetyki, ochrony lasów i mórz, oraz wspierania inicjatyw na rzecz przeciwdziałania globalnemu ociepleniu. W przeciwnym razie ryzykujemy, że popadniemy w pułapkę syndromu gotującej się żaby i stanięcie przed nieodwracalnymi skutkami zmian klimatycznych.

Z drugiej strony jednak nowe uwarunkowania klimatyczne w postaci wyższych globalnych temperatur prowadzących do narastania ekstremalnych zjawisk pogodowych, stają się nową codziennością, do której stopniowo się przyzwyczajamy. Czy w ten sposób się „ugotujemy”? To pytanie w dalszym ciągu pozostaje otwarte.

Dr inż. Tomasz Zgoła